Akkoord

Tear.nl maakt gebruik van cookies. Lees meer

Je gaat akkoord door deze website te gebruiken. 

Tear maakt gebruik van cookies. Lees meer

Je gaat akkoord door deze website te gebruiken. 

Hoe het sparen van 4 cent per week tienduizenden levens verandert

Verhaal | 22-08-2017Hannah Westra

De allerarmsten een betere toekomst geven, zonder hen directe hulp te geven in de vorm van hulpgoederen of een financiële bijdrage. Dat kan, bewijst Tear inmiddels al zo’n vijftien jaar. De methode? Zelfhulpgroepen! “Voorheen moesten deze mensen bedelen om te overleven. Nu hoeft dat niet meer. Het maakt het leven van kansarmen een stuk respectvoller”, vertelt Caspar Waalewijn, programmacoördinator voor Ethiopië, Noord-Kenia en Somaliland.

Een mooi voorbeeld van iemand wiens leven 180 graden draaide, is dat van Senait Taye uit Nazret, Ethiopië. “Als je mij had ondersteund door het geven van directe hulp, had ik daar misschien maar een paar dagen iets aan gehad. Maar de training en sociale steun die ik nu krijg via de zelfhulpgroep geeft blijvende verandering voor meerdere generaties.” 

Tien jaar geleden had Senait moeite om haar familie te voorzien van basisbehoeften. Door haar slechte financiële situatie kon ze haar kinderen niet naar school sturen. Nu runt ze samen met andere leden uit haar zelfhulpgroep een eigen kleuterschool. Dat werd mogelijk door een lening uit de gezamenlijke spaarpot.

Mensen leren dat ze niet afhankelijk hoeven te zijn van hulporganisaties

“De school brengt grote voordelen met zich mee voor onze gemeenschap”, vertelt Senait. “Het is een veilige plek waar kinderen leren lezen en schrijven en waar ze drie maaltijden per dag krijgen. Hierdoor krijgen ook hun moeders de tijd en kans om te gaan werken of zelfs een eigen bedrijfje op te zetten.”

Meer dan sparen

Door de jaren heen is bewezen dat zelfhulpgroepen écht verandering brengen, hoe uitzichtloos een bepaalde situatie ook lijkt. Mensen blijken in staat om met de weinige middelen die ze hebben zelf verandering te brengen in hun bestaan. Hoe komt dat? “Een aantal belangrijke effecten van een zelfhulpgroep is dat het regelmaat, morele steun en een spaarmogelijkheid biedt aan mensen die dat anders niet hebben”, vertelt Waalewijn. Dat lijkt misschien iets kleins, maar alleen dat al kan voor een enorme transformatie zorgen.

Een zelfhulpgroep bestaat uit vijftien tot twintig mensen die wekelijks samenkomen en een vast, klein bedrag inleggen. Dat begint al bij vier cent per week. Daarnaast krijgen ze trainingen en advies, bijvoorbeeld over hoe ze met het gespaarde geld kunnen omgaan of over landbouw.

Zodra de groep genoeg heeft gespaard, kunnen leden een lening van drie of vier maanden afsluiten om bijvoorbeeld zaad te kopen. “Als mensen voorheen te maken kregen met een crisis, moesten ze spullen verkopen die eigenlijk essentieel waren. Nu leren ze om vooruit te plannen, hebben ze meer bezittingen en geeft de onderlinge band moed om verder te gaan.”

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Een zelfhulpgroep in Congo
Een zelfhulpgroep in Congo

In het begin is het idee achter deze manier van werken even wennen. “Mensen raken geïnteresseerd in het project, omdat ze ervan uitgaan dat ze iets krijgen van een ontwikkelingsorganisatie, waardoor ze in eerste instantie geïnteresseerd zijn in een nieuw, nog onbekend project. Maar omdat wij geen bonus bieden, gaan ze zich afvragen of ze wel willen investeren. Het kost toch tijd en geld”, legt Waalewijn uit.

Een zelfhulpgroep levert financieel gezien in de eerste zes maanden weinig op, maar dat is volgens Waalewijn uiteindelijk geen probleem. “In zo’n groep gaat het niet alleen om geld sparen, maar ook om de binding die onderling ontstaat.” Achteraf zijn leden trots op wat ze hebben bereikt.

Extra ondersteuning Nederlandse overheid

De afgelopen drie jaar kreeg Tear hulp van de Nederlandse overheid bij het opzetten en begeleiden van zelfhulpgroepen in de Hoorn van Afrika. Hierdoor groeide het aantal groepen, maar ook het bereik van het programma. In 2015 profiteerde bijvoorbeeld 55 procent van de Ethiopische huishoudens die deelnemen aan het programma van meer voedselzekerheid dan voorheen. In 2016 was dat zelfs 86 procent. Via de groepen die door het programma met de Nederlandse overheid werden opgericht, zijn uiteindelijk 220.000 bereikt.

Door een zelfhulpgroep leren mensen om vooruit te plannen, hebben ze meer bezittingen en daarnaast geeft de onderlinge band moed om verder te gaan

In 2002 begon Tear, in samenwerking met Tearfund Engeland, met vijf zelfhulpgroepen van in totaal honderd mensen. Inmiddels zijn er in de Hoorn van Afrika bijna 20.000 groepen gevormd. In het begin zijn lokale partnerorganisaties van Tear actief betrokken bij het opzetten en begeleiden van de groepen. Na twee tot drie jaar kan de frequentie van de begeleiding flink naar beneden en wordt die overgenomen door een cluster waaronder meerdere zelfhulpgroepen vallen. Deze overlegstructuur kan bijvoorbeeld de belangen van leden vertegenwoordigen bij dorpsleiders.

Nu de bijdrage vanuit de overheid stopt, worden de mogelijkheden beperkter. Dat is een uitdaging. “We gaan nu kleiner en op een lager niveau door. 2017 is wat dat betreft een beetje een overgangsjaar”, vertelt Waalewijn. Dat is vooral risicovol voor de groepen die nog niet zo lang bestaan en in de beginfase veel begeleiding nodig hebben. Toch probeert Tear de komende tijd om met eigen middelen minimale steun te blijven geven, zodat het programma kan blijven doorgaan. 

Op een gegeven moment leren mensen dat ze niet afhankelijk hoeven te zijn van hulporganisaties en gaan ze inzien dat ze juist geholpen worden door eigen mogelijkheden te benutten. “Uiteindelijk veranderen mensen vanuit eigen kracht”, besluit Waalewijn.

Headerfoto: Carla Manten Fotografie

Draag bij aan duurzame verandering

  
Het klinkt wat paradoxaal: geven aan mensen die zelf kunnen opstaan uit armoede. Maar met jouw hulp en die van onze andere donateurs kunnen we meer mensen en kerken trainen om met hun eigen middelen hun omstandigheden te verbeteren.   Bij een maandelijkse gift vanaf 10 euro ontvang je een inspirerend welkomstcadeau. 

Ontwerp & realisatie: Nilsson