Agnes Schaafsma: ‘Kerkleiders hebben een cruciale rol in voorlichting corona’

Verhaal | 24-04-2020Annemarie van den Berg

In Nederland is het inmiddels vaste prik. Elke dag krijgen we via het journaal nieuwe cijfers over coronabesmettingen en opnames op IC’s. Zulke cijfers komen ook mondjesmaat binnen over besmettingen in Ethiopië, Zuid-Soedan en Congo, maar die zijn allerminst betrouwbaar, aldus Agnes Schaafsma, projectleider bij Tear. Ze heeft grote zorgen over mogelijke gevolgen van corona in deze drie landen. 

‘We hebben wel wat cijfers uit Ethiopië en Congo, maar van Zuid-Soedan weten we helemaal niets. Wat die cijfers zeggen? Het eerlijke antwoord is dat we het niet precies weten. Er worden in deze landen ook veel mensen ziek door malaria en tyfus, maar vaak wordt de diagnose niet juist gesteld. Bovendien zijn de mogelijkheden om te testen zeer beperkt. Dus wat betreft het aantal zieken als gevolg van corona blijft het giswerk.’

Wat die cijfers zeggen? Het eerlijke antwoord is dat we het niet precies weten.

Voorlichting geïntegreerd in projecten

Ondanks de onduidelijkheid hebben lokale partners wel direct preventieve maatregelen genomen. ‘We zien dat alle projecten die door kunnen gaan hygiëneregels en voorlichting hebben opgenomen in hun programma. Dus stel dat er een training gepland stond aan vrouwen over seksueel geweld, dan wordt deze alsnog in aangepaste vorm gegeven met anderhalve meter afstand. Daarnaast krijgen de vrouwen in die training ook meteen voorlichting over corona en ontvangen ze zeep. 

Ook zetten veel partnerorganisaties waterpunten op, zodat water dicht bij huis beschikbaar is. De bestaande structuren die we al hadden, zijn dus heel goed in te zetten om mensen snel de juiste informatie te geven over corona.’

Gebrekkige medische voorzieningen

Tegelijkertijd zijn de zorgen groot bij Agnes. ‘Je kunt wel zeggen dat mensen hun handen vaak en goed moeten wassen, maar als je vijf kilometer moet lopen om water te halen, dan denken vrouwen soms ook gewoon: “Ik heb dit water nodig om te koken.” 

De grootste zorg ligt bij de gebrekkige medische voorzieningen in de drie landen. Agnes vertelt: ‘Ik heb zelf twee jaar in Ethiopië gewoond en heb toen veel vrienden verloren. Dat waren stuk voor stuk jonge mensen die stierven aan ziektes die te behandelen waren als er maar een goed ziekenhuis in de buurt was geweest. Dat zegt iets over de staat van de gezondheidszorg daar.’

Slechts 15 beademingsapparaten

Congo, dat eerder zwaar werd getroffen door ebola, wilde juist vieren dat er geen nieuwe gevallen bij kwamen. Agnes: ’Maar nu is er een nieuwe en vooral onzichtbare vijand. Bij ebola kon je weten dat je het had. Maar met corona kun je anderen besmetten zonder dat je het weet. 

Het land kampt al zoveel jaren met een slechte infrastructuur en daar bovenop komt nog de onveiligheid. Ik heb begrepen dat er in Goma, een grote stad waar Tearfund haar hoofdkantoor heeft, maar vijftien beademingsapparaten zijn. Dus dan kun je je wel voorstellen dat er op het platteland helemaal niets is.’ 

Lees ook: Waarom zijn kerken zo belangrijk in de strijd tegen corona?

Eeen lockdown heeft grote economische consequenties, denk ook aan dagloners die geen kans meer hebben om geld te verdienen voor hun gezinnen.

Lockdown

Geen van de betreffende landen heeft nog een volledige lockdown. Agnes: ‘Wel zie je in bijvoorbeeld Ethiopië dat de overheidsgebouwen gesloten zijn, net als de scholen en kerken. Er is een verbod op grote bijeenkomsten. Er is nog wel openbaar vervoer, maar de kleine busjes waar normaal vieftien personen in zitten mogen nu maar de helft van de mensen vervoeren. Dan zit je nog steeds behoorlijk dicht bij elkaar.’ 

Doordat er nog geen volledige lockdown is, kunnen mensen nog wel naar de markt om boodschappen te halen. Als de situatie verslechterd en er meer dodelijke slachtoffers gaan vallen, vermoedt Agnes dat de overheden alsnog kunnen besluiten de landen op slot te doen. 

‘In een buurland als Rwanda is al zo’n volledige lockdown. De overheden hebben ook niet zoveel alternatieve maatregelen die ze kunnen nemen. Maar een lockdown heeft grote economische consequenties, denk ook aan dagloners die geen kans meer hebben om geld te verdienen voor hun gezinnen.’ 

Cruciale rol

Ondanks de sombere vooruitzichten, ziet Agnes ook hoopvolle initiatieven. ‘Kerkleiders hebben een cruciale rol in het bestrijden van corona’, vertelt ze. ‘Tegenover gezondheidswerkers is vaak wantrouwen, terwijl uit onderzoek in Congo blijkt dat tachtig procent van de lokale bevolking wel luistert naar wat religieuze leiders zeggen. Juist daar liggen kansen, want Tearfund heeft een breed netwerk van kerkleiders.

Lees ook: In Afrika zijn de mensen bezig met overleven, zonder en met corona

We vragen je gebed

  • Bid dat de juiste boodschap overgebracht mag worden via de kerkleiders en zo veel mensen mag bereiken.  
  • Bid voor dagloners die nu al beperkt zijn in wat ze kunnen verkopen en minder geld hebben voor hun gezinnen.
  • Bid voor de leiders van de drie landen, dat ze met wijsheid deze crisis kunnen managen. 
  • Bid voor de Tearfund teams en lokale medewerkers. Veel gezinnen van de medewerkers in Zuid-Soedan wonen in omringende landen. Door reisbeperkingen kunnen zij niet naar hun familie. Daarnaast hebben ze door gebrekkige internetverbindingen soms al weken geen contact met hen. Bid voor bemoediging en kracht om toch hun werk te kunnen blijven doen onder deze moeilijke omstandigheden. 
  • Bid dat de landen ondanks het kwetsbare gezondheidssysteem goed kunnen reageren op een mogelijke pandemie.

Hoop voor vluchtelingen in Libanon

Verhaal | 22-07-2020 | Tear
In Libanon raken vluchtelingen in de problemen, doordat ze geen geld meer hebben voor voedsel. Zusterorganisatie Tearfund biedt hulp. Lees hier hoe...

Rikkert Zuiderveld & Reinier Sonneveld: ‘Mocht je vallen, dan word je toch wel opgevangen’

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
Minella van Bergeijk gaat in gesprek met Rikkert Zuiderveld en Reinier Sonneveld over meebuigen in de storm.

10x wat we leerden in 2020

Verhaal | 13-07-2020 | Tear
De coronacrisis bracht veel mensen ook rust. Tear geeft tien tips om die rust vast te houden.

Martha Zonneveld: ‘Honger is een afschuwelijke ramp die zich voltrekt naast de dreiging van corona’

Verhaal | 03-07-2020 | Hannah Westra
Met Tear zijn we actief betrokken bij mensen die op dit moment nog middenin een lockdown zitten. Martha Zonneveld, noodhulpcoördinator bij Tear: ‘In sommige landen begint de...

Beter bestand tegen de coronacrisis dankzij de lokale kerk

Verhaal | 22-06-2020 | Annemarie van den Berg
Via lokale kerken mensen zelf uit armoede laten opstaan. Het werkt! Juist in deze coronacrisis zien we dat deze gemeenschappen beter bestand zijn tegen de gevolgen.
Babyslofjes

Kraamtijd in lockdown: net bevallen en geen inkomen meer

Verhaal | 22-06-2020 | Tear
Ineens ziet de kraamtijd er door het coronavirus heel anders uit dan dat we gewend zijn. Maar voor de 25-jarige Kabita en haar man is de kraamtijd levensbedreigend geworden.