‘De kerk in Soroti heeft geleerd wat lobbyen is’

Verhaal | 27-02-2018Suzanna Blackmore

Willem Klaassen

‘Mensen veranderen echt door ons trainingsprogramma. Ze starten niet alleen een projectje, ze veranderen van binnenuit.’ Aan het woord is Willem Klaassen, programmamedewerker bij Tear. Na zijn studie gewasbescherming in Wageningen vertrok hij samen met zijn vrouw naar zuidelijk Afrika. Hij gaf landbouwonderwijs op een middelbare school in Lesotho en hielp lokale boeren in Swaziland met plattelandsontwikkeling. Na allerlei omzwervingen kwam hij bij Tear terecht. Als programmamedewerker is hij onder andere verantwoordelijk voor de projecten in Oeganda.

Wat is dat trainingsprogramma van Tear?
‘Samen met lokale organisaties mobiliseert Tear kerken en gemeenschappen om zelf oplossingen te bedenken voor de problemen in hun gebied. We noemen dit trainingsprogramma het Church & Community Mobilisation Process. Het is een verandertraject dat mensen helpt om anders naar zichzelf en hun situatie te kijken. Ze ontdekken wat hun eigen hulpbronnen, talenten en kansen zijn en brengen de nood in hun omgeving in kaart. Sommige van die eerste groepen in Oeganda zijn nu toe aan een volgende stap. Dat ondersteunen we door bijvoorbeeld te helpen met een agribusinessprogramma, waarin kleine boeren worden geholpen om toegang te krijgen tot de markt.’

Transformatie

Wat heeft het ‘Church & Community Mobilisation Proces’ betekent voor Oeganda?
Het meest opmerkelijke vind ik dat mensen met behulp van het programma door een transformatie gaan. Na afloop van het proces kijken ze totaal anders naar mij als westerling. Veel mensen in Afrika zien je als een lopende zak met geld, maar de ontmoeting met mensen die het trainingsprogramma hebben gevolgd is totaal anders. Ze zeggen niet meer: wij hebben een probleem en jij bent het antwoord. Ze komen met een heel ander verhaal.  Ze zeggen: wij hebben al heel veel zelf kunnen ontwikkelen, we zien talenten, kansen en mogelijkheden en werken graag met je samen. Ze zien mogelijkheden in hun gemeenschap en willen het zelf gaan doen. Dat zijn voor mij de mooiste dingen. Mensen die door de armoedespiraal heen breken.’

 

Ons trainingsprogramma is niet een instant oplossing

Veel Afrikaanse landen hebben last van het Dependency Syndrome

‘In 2002 is Tear met het trainingsprogramma begonnen in Oeganda. Inmiddels zijn zo’n duizend kerkjes door het proces heen gegaan. Maar vanzelf gaat het niet. Heel veel landen in Afrika hebben last van het Dependency Syndrome. Ze zijn zeer afhankelijk van buitenlandse hulp. Vaak zijn daar grote hulporganisaties actief met eigen teams. Als je dan aankomt met een proces dat haaks staat op het uitdelen van hulpgoederen en vraagt ‘wat heb je al wel’, ook in armoedige situaties, dan is dat best een uitdaging.

In het gebied Karamoja in Oeganda zijn de mensen zeer arm. Ons trainingsprogramma is dan niet een instant oplossing. Het is niet een leuke methode die je snel even uitvoert. Het is echt investeren in een langdurig proces en dat betekent dat je voor een paar jaar met mensen oploopt. Dat is denk ik waar wij als Tear heel sterk in zijn. Dat we willen investeren in langdurige processen.’ 

De kerk is gaan lobbyen

Waar heb je de impact van Tear het sterkst gezien?
In de Soroti-gebieden in Oeganda heb ik de meeste impact gezien. De kerk is zich daar bewust geworden van haar positie in de maatschappij. Ze hebben er geleerd wat lobbyen is. Kerkleden gingen bijvoorbeeld vragen stellen als: Wat heeft de regering ons allemaal beloofd en houdt ze zich daar wel aan? Uit die lobbyprocessen zijn een aantal heel concrete dingen voortgekomen. Er was bijvoorbeeld geen kliniek in het gebied, maar nu wel. Ook is er betere scholing voor de kinderen. Regionale overheden zijn er best gevoelig voor als burgers zich weerbaar opstellen en in opstand komen. Nu willen we onze partners helpen om ook op landelijk niveau te gaan lobbyen. Vanuit een bijbels fundament kijken ze hoe ze zaken op een tactvolle en vreedzame manier kunnen aankaarten.’

Wat houd je gemotiveerd in je werk?
‘Ik vind het heel motiverend dat ik geregeld zeer inspirerende mensen kan ontmoeten. Mensen die doorgaan ondanks hun uitdagende context. Mensen veranderen echt door ons trainingsprogramma. Ze starten niet alleen een projectje, ze veranderen van binnenuit.’

 

Projecten van Tear in Oeganda

Volgens het United Nations Development Programme (UNDP) leven nog steeds 6,7 miljoen Oegandezen in pure armoede en zijn 14,7 miljoen Oegandezen kwetsbaar. Met ons werk in Oeganda zetten we onder andere in op voedselzekerheid en daaraan gekoppeld ketenontwikkeling om kwetsbare boeren agri-businessvaardigheden te leren. Dit zijn onze projecten in Oeganda:

Landbouw en onderwijs
Onze partner Stichting Karamoja Arts heeft een begin gemaakt met het boren van een waterput in Kotido. Ook zijn 3 wateropvangtanks en waterleidingen geinstalleerd bij de gemeenschapsruimte die gebruikt wordt voor landbouwonderwijs, basisonderwijs en toerisme.  4 boerengroepen zijn getraind in Conservation Farming.
In een andere regio zijn nog eens 270 boerengroepleden getraind in de teelt en opslag van gewassen, coöperatieve samenwerking en agri-businessvaardigheden. Een groep van 60 boeren is speciaal getraind om gezamenlijk te sparen, hun producten te vermarkten en hun bedrijfsmanagement te verbeteren.

Water en sanitatie
Door het kerkmobilisatieproces en de diaconale dorpontwikkelingscomités zijn 20 lokale kerken in Kigezi actief betrokken bij de promotie van goed (drink)water en hygiëne. 10.954 mensen hebben nu een betere toegang (inclusief voorlichting) tot schoon drinkwater. In het dichtbevolkte, bergachtige gebied van Kigezi is verder steeds meer aandacht voor de leefomgeving die kwetsbaar is voor bodemerosie. Op de steile hellingen wordt daarom op de hoogtelijnen beplanting aangebracht. Ook worden langs de hoogtelijnen drainage sleuven gegraven die overtollig regenwater goed en snel opnemen en daardoor erosie op de hellingen sterk reduceert.

Bepleiten en beïnvloeden 
Onze partner Pentecostal Assemblies of God (PAG) heeft samen met andere organisaties in Oeganda in samenwerking met ICCO een vijfjarige lobbyprogramma (2016-2020) voortgezet. Op veel gebieden heeft de Oegandese regering beleidstukken opgesteld, maar van dat beleid komt in de praktijk weinig terecht. PAG geeft trainingen aan boerengroepen om met de lokale overheid in gesprek te gaan over beloofde diensten. 

17 kerkgemeenschappen in de districten Kabale (3), Katakwi (4), Kumi (5) en Kaberamaido (5) zijn door onze partner Pentecostal Assemblies of God (PAG) verder getraind in lobby. 341 kerkleiders zijn betrokken in deze lobbytraining en 37 advocacy kerngroepen zijn getraind in het Church and Community Mobilisation Process (CCMP). Doordat de betreffende gemeenschappen beter voor hun rechten kunnen opkomen, krijgen ze betere toegang krijgen tot gezondheidszorg, schoon drinkwater, voedsel en onderwijs.

Kerken met visie
In de omgeving van Masaka hebben een aantal baptistenkerken een ware transformatie ondergaan door het Church and Community Mobilisation Process (CCMP). Luti Baptisten kerk is met hulp van onze partner Share An Opportunity (SAO) van een kleine kerk gegroeid naar een gemeente met visie en impact voor haar directe leefomgeving. 470 gemeenteleden, ook van andere baptistenkerken, zijn hierin actief betrokken.

Ook in de moeilijke context van Karamoja (Noordoost-Oeganda) kon onze partner Pentecostal Assemblies of God (PAG twee trainingen verzorgen. 4 leiders, met onder andere de bisschop en andere leiders, zijn geïntroduceerd in het Church and Community Mobilisatie Proces (CCMP). Er is vooral aandacht voor weerbaarheid en (het vergroten van) veerkracht om te leven in de harde fysieke en geestelijke context van Karamoja. Een paar, concrete vervolgstappen van het CCMP-proces zijn onder andere 2 trainingen in droogtebestendige landbouw (conservation farming). 60 boeren hebben hierin de eerste stappen gezet.

 

Ontwerp & realisatie: Nilsson